ETF ma jak najwierniej odwzorowywać wyniki swojego indeksu. Istnieją trzy podstawowe metody. Metodę stosowaną przez fundusz podaje prospekt oraz dokument zawierający kluczowe informacje (KID).
Pełna replikacja fizyczna
Fundusz kupuje wszystkie papiery wartościowe z indeksu zgodnie z ich wagami. Jest to typowe dla indeksów z niewielką liczbą płynnych spółek, takich jak DAX czy Euro Stoxx 50.
- Skład portfela odpowiada indeksowi i zwykle jest regularnie publikowany.
- Każda zmiana indeksu i każde reinwestowanie dywidend generuje koszty transakcyjne.
Replikacja fizyczna z próbkowaniem
W przypadku indeksów z bardzo dużą liczbą spółek lub mało płynnymi papierami, np. MSCI World lub MSCI Emerging Markets IMI, fundusz kupuje tylko reprezentatywny wybór. Celem jest odwzorowanie głównych cech indeksu: krajów, sektorów i wielkości spółek.
- Koszty transakcyjne są zwykle niższe niż przy pełnej replikacji.
- Odchylenie od indeksu (tracking error) może być większe, ponieważ fundusz nie posiada wszystkich papierów.
Replikacja syntetyczna (swap)
Fundusz zawiera z jednym lub kilkoma bankami swap całkowitego zwrotu. Bank zobowiązuje się umownie do wypłaty stopy zwrotu indeksu, a fundusz w zamian przekazuje zwrot z własnego koszyka papierów wartościowych lub środków pieniężnych.
- Swap niefinansowany (unfunded): fundusz posiada koszyk papierów, który może różnić się od indeksu, i wymienia jego zwrot na zwrot indeksu.
- Swap finansowany (funded): fundusz przekazuje środki pieniężne kontrahentowi i otrzymuje w zamian zabezpieczenie.
Koszyk nie jest dowolny: musi spełniać zasady dywersyfikacji i płynności dyrektywy UCITS, a wielu emitentów publikuje jego skład.
Swapy umożliwiają dostęp do indeksów z trudno zbywalnymi papierami. Na niektórych rynkach, np. akcji amerykańskich, obciążenie podatkowe dywidend może być – zależnie od konstrukcji – niższe niż przy replikacji fizycznej. Czy i w jakim stopniu tak jest, zależy od przepisów podatkowych i umowy swap i może się zmienić. Opłaty za swap nie zawsze są wliczone w TER; tracking difference pokazuje łączny wpływ wszystkich kosztów.
Porównanie ryzyk
Ryzyko kontrahenta przy swapie
Jeśli kontrahent swapu upadnie, fundusz traci nierozliczoną wartość swapu. Dyrektywa UCITS ogranicza ekspozycję wobec jednego kontrahenta w instrumentach pochodnych OTC do 10 % aktywów funduszu, jeśli kontrahentem jest instytucja kredytowa, a w innych przypadkach do 5 %. Wielu emitentów regularnie resetuje swap i wymaga zabezpieczeń. Pozostaje ryzyko rezydualne, np. gdy zabezpieczenia tracą na wartości w czasie kryzysu.
Pożyczanie papierów w funduszach fizycznych
Fundusze z replikacją fizyczną również mogą ponosić ryzyko kontrahenta, jeśli pożyczają papiery za opłatą. Skala, zabezpieczenia i podział przychodów między fundusz a emitenta są opisane w sprawozdaniu rocznym i często na stronie emitenta.
Przejrzystość
Przy replikacji fizycznej skład portfela odpowiada indeksowi lub jego wyborowi. Przy replikacji syntetycznej ekspozycja na indeks wynika ze swapu; posiadany koszyk może wyglądać zupełnie inaczej niż indeks.
Na co zwrócić uwagę
- Metoda replikacji, kontrahenci swapu, zabezpieczenia i pożyczanie papierów są opisane w prospekcie, KID i sprawozdaniu rocznym.
- Tracking difference z kilku lat mówi więcej niż sam TER.
- Żadna metoda nie jest z zasady lepsza. Zależy to od indeksu, kosztów, skutków podatkowych i własnej oceny ryzyka kontrahenta.
To ogólne wyjaśnienie, a nie doradztwo inwestycyjne. Szczegóły konkretnego funduszu zawierają jego dokumenty ofertowe.
Źródła: dyrektywa 2009/65/WE (dyrektywa UCITS), w szczególności art. 52; wytyczne ESMA dotyczące funduszy ETF i innych kwestii UCITS (ESMA/2014/937).