Ένα ETF επιδιώκει να αναπαράγει όσο το δυνατόν πιο πιστά την απόδοση του δείκτη του. Υπάρχουν τρεις βασικές μέθοδοι. Ποια χρησιμοποιεί ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αναφέρεται στο ενημερωτικό δελτίο και στο έγγραφο βασικών πληροφοριών (KID).
Πλήρης φυσική αναπαραγωγή
Το κεφάλαιο αγοράζει όλους τους τίτλους του δείκτη με τη στάθμισή τους. Αυτό είναι συνηθισμένο σε δείκτες με λίγους, ρευστούς τίτλους, όπως ο DAX ή ο Euro Stoxx 50.
- Οι θέσεις αντιστοιχούν στον δείκτη και συνήθως δημοσιεύονται τακτικά.
- Κάθε αλλαγή του δείκτη και κάθε επανεπένδυση μερισμάτων προκαλεί κόστος συναλλαγών.
Φυσική αναπαραγωγή με δειγματοληψία
Σε δείκτες με πάρα πολλούς ή λιγότερο ρευστούς τίτλους, όπως ο MSCI World ή ο MSCI Emerging Markets IMI, το κεφάλαιο αγοράζει μόνο μια αντιπροσωπευτική επιλογή. Στόχος είναι να αναπαραχθούν τα βασικά χαρακτηριστικά του δείκτη: χώρες, κλάδοι, μεγέθη εταιρειών.
- Το κόστος συναλλαγών είναι συνήθως χαμηλότερο από την πλήρη αναπαραγωγή.
- Η απόκλιση από τον δείκτη (tracking error) μπορεί να είναι μεγαλύτερη, επειδή δεν κατέχονται όλοι οι τίτλοι.
Συνθετική αναπαραγωγή (swap)
Το κεφάλαιο συνάπτει με μία ή περισσότερες τράπεζες σύμβαση ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (total return swap). Η τράπεζα δεσμεύεται συμβατικά να καταβάλλει την απόδοση του δείκτη· σε αντάλλαγμα το κεφάλαιο παραχωρεί την απόδοση ενός δικού του καλαθιού τίτλων ή μετρητών.
- Μη χρηματοδοτούμενο swap (unfunded): το κεφάλαιο κατέχει ένα καλάθι τίτλων που μπορεί να διαφέρει από τον δείκτη και ανταλλάσσει την απόδοσή του με την απόδοση του δείκτη.
- Χρηματοδοτούμενο swap (funded): το κεφάλαιο μεταφέρει μετρητά στον αντισυμβαλλόμενο και λαμβάνει εξασφαλίσεις.
Το καλάθι δεν είναι τυχαίο: πρέπει να πληροί τους κανόνες διασποράς και ρευστότητας της οδηγίας ΟΣΕΚΑ (UCITS), και πολλοί πάροχοι δημοσιεύουν τη σύνθεσή του.
Τα swaps μπορούν να δώσουν πρόσβαση σε δείκτες με τίτλους που δύσκολα διαπραγματεύονται. Σε ορισμένες αγορές, όπως οι αμερικανικές μετοχές, η φορολογική επιβάρυνση των μερισμάτων μπορεί, ανάλογα με τη δομή, να είναι χαμηλότερη από τη φυσική αναπαραγωγή. Αν και σε ποιο βαθμό ισχύει αυτό εξαρτάται από τους φορολογικούς κανόνες και τη σύμβαση swap και μπορεί να αλλάξει. Οι χρεώσεις του swap δεν περιλαμβάνονται πάντα στο TER· η tracking difference δείχνει τη συνολική επίδραση όλων των εξόδων.
Σύγκριση κινδύνων
Κίνδυνος αντισυμβαλλομένου στο swap
Αν ο αντισυμβαλλόμενος του swap αθετήσει, χάνεται η ανεξόφλητη αξία του swap. Η οδηγία ΟΣΕΚΑ περιορίζει την έκθεση σε έναν αντισυμβαλλόμενο σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα στο 10 % του ενεργητικού, αν πρόκειται για πιστωτικό ίδρυμα, και στο 5 % στις άλλες περιπτώσεις. Πολλοί πάροχοι επαναφέρουν τακτικά το swap (reset) και ζητούν εξασφαλίσεις. Παραμένει υπολειπόμενος κίνδυνος, για παράδειγμα αν οι εξασφαλίσεις χάσουν αξία σε μια κρίση.
Δανεισμός τίτλων σε φυσικά κεφάλαια
Και τα κεφάλαια με φυσική αναπαραγωγή μπορεί να έχουν κίνδυνο αντισυμβαλλομένου, αν δανείζουν τίτλους έναντι αμοιβής. Η έκταση, οι εξασφαλίσεις και ο καταμερισμός των εσόδων μεταξύ κεφαλαίου και παρόχου αναφέρονται στην ετήσια έκθεση και συχνά στον ιστότοπο του παρόχου.
Διαφάνεια
Στη φυσική αναπαραγωγή οι θέσεις αντιστοιχούν στον δείκτη ή σε επιλογή του. Στη συνθετική αναπαραγωγή η έκθεση στον δείκτη προκύπτει από το swap· το καλάθι που κατέχεται μπορεί να διαφέρει πολύ από τον δείκτη.
Τι να ελέγξετε
- Η μέθοδος αναπαραγωγής, οι αντισυμβαλλόμενοι, οι εξασφαλίσεις και ο δανεισμός τίτλων περιγράφονται στο ενημερωτικό δελτίο, στο KID και στην ετήσια έκθεση.
- Η tracking difference πολλών ετών λέει περισσότερα από το TER μόνο.
- Καμία μέθοδος δεν είναι γενικά καλύτερη. Εξαρτάται από τον δείκτη, το κόστος, τη φορολογική επίδραση και τη δική σας εκτίμηση του κινδύνου αντισυμβαλλομένου.
Πρόκειται για γενική επεξήγηση και όχι για επενδυτική συμβουλή. Τα στοιχεία ενός συγκεκριμένου κεφαλαίου περιγράφονται στα έγγραφα προσφοράς του.
Πηγές: οδηγία 2009/65/ΕΚ (οδηγία ΟΣΕΚΑ), ιδίως το άρθρο 52· κατευθυντήριες γραμμές της ESMA για τα ETF και άλλα θέματα ΟΣΕΚΑ (ESMA/2014/937).